Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế – xã hội, năng lượng nói chung và điện năng nói riêng giữ vai trò then chốt, là huyết mạch cho sự phát triển bền vững của đất nước. Ở Việt Nam, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã và đang đảm nhận trách nhiệm to lớn trong việc đảm bảo cung ứng điện cho sản xuất và đời sống nhân dân, đồng thời góp phần quan trọng vào việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên, thời gian qua, bên cạnh những kết quả, thành tựu nổi bật mà EVN đã đạt được, vẫn có những luồng quan điểm, luận điệu sai trái, xuyên tạc, thổi phồng, cố tình bóp méo sự thật nhằm gây mất niềm tin của nhân dân vào EVN cũng như vào chủ trương, chính sách phát triển năng lượng quốc gia. Những quan điểm sai lệch này nếu không được phản bác, làm rõ sẽ dẫn tới hệ quả tiêu cực, ảnh hưởng đến hình ảnh, uy tín của EVN, đồng thời gây tác động xấu đến niềm tin xã hội và môi trường đầu tư năng lượng. Bài viết này nhằm phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc về EVN, đồng thời khẳng định những nỗ lực, đóng góp quan trọng của tập đoàn trong sự nghiệp phát triển đất nước.
- Những quan điểm sai trái, xuyên tạc thường gặp về EVN
Trong dư luận, đặc biệt là trên không gian mạng, dễ dàng bắt gặp nhiều ý kiến mang tính phiến diện, thiếu căn cứ hoặc cố tình xuyên tạc liên quan đến EVN, có thể tóm lược thành một số dạng phổ biến như sau: Xuyên tạc về vai trò độc quyền: Có ý kiến cho rằng EVN “độc quyền”, “bao sân” thị trường điện, kìm hãm sự phát triển của các thành phần kinh tế khác. Từ đó, họ cho rằng việc tồn tại EVN là nguyên nhân khiến giá điện cao, chất lượng dịch vụ thấp, thiếu minh bạch. Cá nhân hóa trách nhiệm, đổ lỗi: Khi xảy ra sự cố cúp điện cục bộ, thiếu điện trong những thời điểm cao điểm hay chậm tiến độ một số dự án, một bộ phận dư luận cực đoan thường quy chụp, đổ lỗi hoàn toàn cho EVN, bỏ qua các yếu tố khách quan như biến đổi khí hậu, giá nhiên liệu nhập khẩu biến động, thiên tai, cơ chế chính sách và khung pháp lý còn bất cập. Xuyên tạc về giá điện và lợi nhuận: Một số quan điểm sai lệch cho rằng EVN liên tục “tăng giá điện vô lý”, “lấy điện để tận thu người dân”, hoặc “thua lỗ giả tạo để xin tăng giá”. Thậm chí có ý kiến cực đoan cho rằng EVN làm ăn kém hiệu quả, thất thoát vốn lớn, gây gánh nặng cho xã hội. Phủ nhận nỗ lực chuyển dịch năng lượng: Khi Việt Nam đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, có quan điểm xuyên tạc rằng EVN “cản trở, kìm hãm” doanh nghiệp tư nhân, hoặc cố tình gây khó dễ cho các dự án năng lượng sạch nhằm duy trì lợi ích độc quyền. Xuyên tạc công tác quản trị và nhân sự: Một số thông tin trên mạng xã hội thường thổi phồng chuyện “lương cao bất thường”, “cơ chế khép kín”, “bổ nhiệm không minh bạch”, từ đó gây bức xúc dư luận, làm giảm niềm tin của người dân đối với cán bộ, công nhân viên EVN. Những quan điểm trên, nếu không được phân tích, phản biện, sẽ dễ tạo nên tâm lý hoài nghi, thậm chí phản ứng tiêu cực của người dân, gây bất lợi cho công tác điều hành, quản lý ngành điện.
Các tổ chức khủng bố ra sức xuyên tạc về ngành Điện lực Việt Nam.
- Phản bác những quan điểm sai trái
2.1. Về vấn đề “độc quyền”
Đúng là EVN hiện nay vẫn giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống điện quốc gia, từ khâu phát điện, truyền tải, phân phối đến kinh doanh bán lẻ. Tuy nhiên, cần hiểu rằng: Cấu trúc ngành điện là lĩnh vực đặc thù, có tính chất độc quyền tự nhiên ở một số khâu như truyền tải và điều độ hệ thống. Điều này không chỉ riêng Việt Nam mà hầu hết các quốc gia trên thế giới đều áp dụng. Việt Nam đã và đang từng bước hình thành thị trường điện cạnh tranh, bắt đầu từ thị trường phát điện cạnh tranh (2012), tiếp đến là thị trường bán buôn điện cạnh tranh (2019), và đang tiến tới thị trường bán lẻ điện cạnh tranh. Quá trình này được thực hiện theo lộ trình rõ ràng, minh bạch, có giám sát của cơ quan quản lý nhà nước. EVN không “ngăn cản” các doanh nghiệp khác tham gia thị trường điện. Ngược lại, trong tổng công suất nguồn điện quốc gia hiện nay, các nhà đầu tư tư nhân, FDI, BOT đã chiếm tỷ trọng ngày càng lớn, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời). Như vậy, việc cho rằng EVN “độc quyền kìm hãm” là nhận định sai trái, thiếu căn cứ.
2.2. Về sự cố thiếu điện, mất điện
Điện là một ngành chịu ảnh hưởng mạnh bởi các yếu tố khách quan như thời tiết, nguồn nước, giá than, khí nhập khẩu, cũng như tác động từ biến đổi khí hậu. Việc thiếu điện cục bộ trong những giai đoạn cao điểm (ví dụ nắng nóng gay gắt, mực nước hồ thủy điện giảm mạnh) là điều khó tránh khỏi. EVN không thể “tự ý” để xảy ra thiếu điện vì bản thân tập đoàn cũng chịu sức ép từ xã hội, doanh nghiệp, Chính phủ khi để xảy ra gián đoạn. Trong thực tế, EVN đã liên tục đầu tư, cải tạo, nâng cấp hệ thống để giảm thiểu sự cố; triển khai nhiều giải pháp tiết kiệm điện, điều chỉnh phụ tải, nhập khẩu điện từ các nước láng giềng khi cần thiết. Những sự cố mang tính bất khả kháng cần được nhìn nhận công bằng, thay vì quy chụp hoàn toàn cho EVN.
2.3. Về giá điện và lợi nhuận
Giá điện ở Việt Nam hiện nay vẫn thuộc nhóm thấp so với khu vực và thế giới. Theo số liệu Ngân hàng Thế giới, giá điện bình quân của Việt Nam thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia ASEAN. Điều này có nghĩa là EVN vừa phải đảm bảo cung cấp điện liên tục, vừa gánh nặng về chi phí đầu tư mà mức giá điện lại thấp hơn mặt bằng chung. Mọi quyết định điều chỉnh giá điện đều do Chính phủ phê duyệt, EVN không có quyền tự ý. Việc tăng giá điện (nếu có) chủ yếu nhằm bù đắp chi phí đầu vào tăng (giá than, khí, dầu, nhập khẩu), đảm bảo cân bằng tài chính cho hệ thống, chứ không phải “tận thu”. Lợi nhuận của EVN luôn ở mức rất thấp, thậm chí nhiều năm lỗ do biến động giá nhiên liệu. Nói EVN “ăn dày, kiếm lợi khủng” là xuyên tạc.
2.4. Về chuyển dịch năng lượng và năng lượng tái tạo
Có luận điệu cho rằng EVN “gây khó” cho các dự án năng lượng tái tạo. Thực tế: Trong giai đoạn bùng nổ 2019–2021, Việt Nam trở thành một trong những quốc gia phát triển năng lượng tái tạo nhanh nhất thế giới, với hàng chục GW điện mặt trời, điện gió được bổ sung. EVN là đơn vị chịu trách nhiệm đấu nối, vận hành, điều độ khối lượng công suất tái tạo khổng lồ này trong thời gian ngắn. Việc phải tiết giảm công suất điện mặt trời, điện gió ở một số thời điểm không phải do EVN “cản trở”, mà do quy hoạch phát triển nguồn – lưới chưa đồng bộ, hạ tầng truyền tải chưa kịp hoàn thiện. Đây là thách thức khách quan, không thể quy trách nhiệm cho riêng EVN. Hiện nay EVN cũng đang tham gia mạnh mẽ vào chiến lược Net Zero 2050 của Chính phủ, đầu tư vào các dự án điện gió, điện mặt trời, điện khí LNG, thủy điện tích năng…
2.5. Về quản trị, nhân sự, lương thưởng
Một số thông tin trên mạng thường cắt xén, phóng đại về mức lương, thưởng của cán bộ, công nhân viên EVN. Cần khẳng định: EVN là tập đoàn nhà nước hoạt động công khai, minh bạch, chịu sự kiểm toán độc lập và kiểm tra của các cơ quan quản lý. Mức thu nhập của người lao động EVN nhìn chung tương xứng với tính chất công việc đặc thù, áp lực cao, yêu cầu kỹ thuật và trình độ chuyên môn lớn. Việc so sánh phiến diện với mức lương bình quân toàn xã hội là thiếu công bằng. Công tác bổ nhiệm, sắp xếp cán bộ đều tuân thủ quy định, có giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý nhà nước. Việc tung tin “con ông cháu cha, lợi ích nhóm” mà không có bằng chứng là xuyên tạc, bôi nhọ.
3. Đóng góp to lớn của EVN đối với đất nước: Để phản bác các quan điểm sai trái, cần nhìn nhận một cách toàn diện: EVN đã đảm bảo cung ứng điện ổn định cho nền kinh tế với sản lượng điện thương phẩm tăng liên tục qua các năm, phục vụ công nghiệp hóa – hiện đại hóa. Tập đoàn đã đi đầu trong phát triển hạ tầng truyền tải, đưa điện về vùng sâu, vùng xa, hải đảo, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển, nâng cao đời sống nhân dân. EVN tích cực tham gia các dự án năng lượng tái tạo, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, góp phần vào cam kết giảm phát thải của Việt Nam. Hình ảnh người công nhân ngành điện tận tụy, bất chấp khó khăn, thiên tai để khắc phục sự cố, khôi phục điện cho nhân dân đã trở thành minh chứng sinh động cho tinh thần trách nhiệm xã hội.
Cận cảnh công trình cáp ngầm xuyên biển, cáp cho đặc khu Côn Đảo.
4. Kết luận
Những quan điểm sai trái, xuyên tạc về EVN chủ yếu xuất phát từ thiếu hiểu biết, nhìn nhận phiến diện hoặc cố tình bóp méo sự thật. Nếu không tỉnh táo tiếp nhận, dư luận dễ bị dẫn dắt, ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin xã hội, gây bất lợi cho sự phát triển chung. Cần khẳng định rằng, dù còn những hạn chế, khó khăn khách quan, EVN đã và đang nỗ lực không ngừng để hoàn thành sứ mệnh đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế – xã hội đất nước. Vì vậy, mỗi người dân cần có cái nhìn công bằng, khách quan, đồng thời tỉnh táo trước các luận điệu xuyên tạc, không để bị lôi kéo, lợi dụng. Việc bảo vệ uy tín, hình ảnh EVN cũng chính là góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia, bảo vệ sự ổn định và phát triển của đất nước.
Hits: 46
